عوامل تاولزا
در این بخش، ما قصد داریم روشهای درمانی عوامل تاولزا را ارائه دهیم
هرآنچه درباره عوامل تاولزا باید بدانیم..
- مقدمه
- عوامل موستارد
- حفاظت در برابر عوامل موستارد
- آلودگیزدایی عوامل موستارد
- سمیت عوامل موستارد
- علایم و نشانههای مسمومیت با عوامل موستارد
- درمان ضایعات موستارد
- تاول زای آرسنیکی (لوئیزیت)
- تشخیص لوئیزیت
- حفاظت در برابر لوئیزیت
- علایم و نشانههای لوئیزیت
- درمان ضایعات لوئیزیت
- کلرواستیل کلرید
- فسفر اکسی کلرید
عوامل تاولزا
مقدمه
عوامل تاول زا ممکن است به منظور کشتار و نیز وادارکردن نیروهای دشمن به استفاده از تجهیزات حفاظتی کامل استفاده شوند. این امر بیشتر از کشتن، ناتوان کننده خواهدبود، اگرچه تماس بسیار شدید با عوامل تاول زا میتواند مرگبار باشد. علاوه بر این، مسـمومیت منجر به هدررفت زیاد منابع و به تبع آن، صدمه به بخشهای تخصصی سیستم بهداشتی نظیر واحدهای سوختگی میشـود. عوامـل تاول زا همچنین به منظور افزایش پایداری و آلایندگی بیشتر منطقه، کشتیها، هواپیماها، وسایل نقلیه و تجهیزات، میتوانند تغلـیظ شوند.
عوامل تاول زا شامل سولفور موستارد H) یا HD)، که به موستارد تقطیرشده اشاره دارد، نیتروژن موستارد (HN) و عوامل تـاولزای ارسنیکی مانند لوئیزیت (L) میباشد که ممکن است بهصورت مخلوط با سولفور موستارد (H) استفاده شود. اکسیمهـای هـالوژندار مانند فسژن اکسیم (CX) نیز از دیگر عوامل این گروه هستند که به دلیل خواص و اثرات بسیار متفاوت با سـایر عوامـل تـاولزا، در این فصل به آنها پرداخته نشده است.
عوامل تاول زا در تماس با پوست و یا هر قسمت دیگری از سطح بدن، آنرا سوزانده و ایجاد تاول مـیکننـد. ایـن عوامـل بـر چشـم، غشاهای مخاطی، ریه، پوست و اندامهای خونساز (مغز استخوان و طحال) تاثیرگذار میباشند. همچنین هنگام استنشاق، به دستگاه تنفسی آسیبزده و پس از ورود به سیستم گوارشی باعث استفراغ و اسهال میشوند. این عوامل ممکن اسـت موجـب سـرکوب مغـز استخوان شوند و سایر سلولهای زای را نیز تحت تاثیر قراردهند.
عوامل موستارد
عوامل موستارد
سولفور موستارد بهطور گسترده در جنگ جهانی اول و اخیرا نیز در جنگ عراق علیه ایران مـورد اسـتفاده قرارگرفت. حفاظت در برابر این عوامل فقط با استفاده از یک مجموعه تجهیزات حفاظتی کامل امکـانپـذیر مـیباشـد. ماسـکهـای تنفسی به تنهایی از آسیب چشم و ریه جلوگیری میکنند، اما حفاظت کافی در مقابل اثـرات سیسـتمیک ندارنـد. بـهعـلاوه درمـان تدریجی و بلندمدت ضایعات پوستی وسیع و سایر عوارض ناشی از آن، بار سنگینی بر سیستم خدمات پزشکی برجای میگذارد.
سولفور موستارد از شناختهشده ترین این عوامل بهشمار میآید که برای اولین بار در سال ١٨٢٢ تولید شد و خصوصیات تاولزایی آن در اواسط قرن نوزدهم کشف گردید. این عامل نخستینبار به عنوان یـک سـلاح شـیمیاییCW در سـال ١٩١٧ در نزدیکـی ایپـر بلژیک استفاده شد، به همین جهت در زبان فرانسه سولفور موستارد (yperite) نامیده میشود.
عوامل موستارد را میتوان با ابزارهای مختلفی شناسایی کرد. کاغذهای آشکارساز تک رنگ و سه رنگ قابلیت شناسایی عامل مایع را داشته و برای استفاده فردی در دسترس هستند. دستگاه های ارزیابیکننـده جهـت بررسـی خطـرات بخارهـای سـمی و کیـتهـای آزمایش آب نیز قابل دسترسی هستند. جهت تایید کلینیکی تماس با موستارد، آزمایشگاه های بسیار تخصصی از روش هـای تحلیلـی پیچیده برای شناسایی سایر عوامل غیر از خود ماده، متابولیتها و ترکیبات اضافه پروتئینی استفاده میکنند.
حفاظت در برابر عوامل موستارد
حفاظت در برابر عوامل موستارد
لباسهای معمولی محافظت چندانی در برابر عوامل موستارد ایجاد نمیکنند. بنابراین تنها روش پیشگیرانه عملی، حفاظت فیزیکی با استفاده از یک ماسک، تجهیزات حفاظت شخصی سطح A، دستکش و محافظت از پاها میباشد. با توجه به جذب آهسـته موسـتارد توسط بسیاری از مواد، تجهیزات حفاظتی باید به طور مرتب تعویض شوند. کرمهای محافظ ضـد گـاز در جنـگ جهـانی دوم تولیـد شدند و اقدامات بعدی برای ارتقای اثربخشی کرمهای موضعی محافظ، در برخی از کشورهای عضو ناتو در حال گسترش است. برای جلوگیری از اثرات موستارد بر روی پوست و غشاهای مخاطی هیچ دارویی وجود ندارد.
آلودگیزدایی عوامل موستارد
آلودگیزدایی عوامل موستارد
به دلیل دوره ی کمون طولانی و بدون علامت، تماس سولفور موستارد با پوست همیشـه بلافاصـله پـس از مواجهـه قابـل شناسـایی نیست. اخیرا، لوسیون رفع آلودگی فعال پوست (RSDL) در چندین نیروی نظامی به عنوان محصولی برای حذف یـا خنثـیسـازی عوامل شیمیایی،T-2 مایکوتوکسینها و بسیاری از مواد شیمیایی مرتبط با آفتکشها، از پوست معرفی شـده اسـت.
الف) آلودگیزدایی غشاهای مخاطی و چشمها
موادی که برای آلودگیزدایی پوست استفاده میشوند بهطور کلی برای غشاهای مخاطی و چشمها بسیار تحریک کننـده و التهـاب زا هستند. بافتهای آسیب دیده باید بلافاصله با مقدار زیادی آب ششستشو داده شوند. چشمها را میتوان با آب و یا در صورت امکـان با بیکربنات سدیم ایزوتونیک (٢٦/١%) ویا سالین (٩/٠%) شستشو داد.
ب) آلودگیزدایی ازپوست
به هریک از کارکنان، وسیلهای برای پاکسازی اولیه پوست داده میشود؛ این وسـیله براسـاس جـذب فیزیکـی یـا ترکیبـی از جـذب فیزیکی و غیرفعالسازی شیمیایی عمل میکند. جذب فیزیکی میتواند با اسـتفاده از پـودر جـاذب انجـام شـود. نیروهـای خـدماتی مستقر در محلهایی که احتمال آلودگی با مواد شیمیایی تاولزا وجو دارد، باید به RSDL مجهز باشند.
اگر هیچ چیزی در دسترس نباشد، میتوان از مقادیر زیادی آب برای رقیقکردن و از بینبردن عامل بـاقیمانـده روی سـطح پوسـت استفادهکرد. با اینحال، این روش باید به عنوان آخرین راه حل درنظر گرفتهشود، زیرا درصورت عدم مصرف آب کافی، میتواند باعث پخش بیشتر عامل شیمیایی روی پوست گردد.
سمیت عوامل موستارد
سمیت عوامل موستارد
پس از تماس باموستارد، سه سطح مجزا از فعالیت بیولوژیکی را میتوان مشاهده کرد: اثرات ممانعت رشد سلولی، جهـش زایـی و مرگ سلولی. البته این احتمال که بعضی از اثرات، ممکن است ناشی از واکنش با غشای سلولی یا آنزیمهـای حیـاتی باشند، نبایـد نادیده گرفته شود.
عملکرد موستاردها تا حدودی شبیه به اشعهی یونیزاسیون است و به همین علت، از موستاردها به عنوان ترکیبات رادیومیمتیک (تقلیدکننده اثرات تابش اشعه) یاد میشود.
سلولهایی مثل سلولهای زایای اپیدرم، سیستم خونساز و غشای مخاطی روده که قابلیت تکثیر زیادی دارند، نسبت به این ترکیبات شیمیایی آسیب پذیرترند.
علایم و نشانههای مسمومیت با عوامل موستارد
علایم و نشانههای مسمومیت با عوامل موستارد
الف) چشمها
چشمها درمقایسه با دستگاه تنفسی و یا پوست، نسبت به سولفور موستارد حساس تر هستند. عوارض خفیف ممکن اسـت در عـرض حدود ١ ساعت پس از تماس با غلظتهایی که به سختی با بویشان قابل تشخیص میباشند، دیـده شـود. یـک دوره کمـون ٤ تـا ١٢ ساعته بهدنبال تماس خفیف وجود دارد و پس از آن اشکریزش و احساس وجود شنریزه در چشم ظاهر و ملتحمه و پلک ها قرمز و متورم میشوند. درحالیکه در تماس شدید، پس از ١ تا ٣ ساعت آثار تحریکی و ضایعات جدی در چشمها ایجاد میکند.
ب) پوست
مشخصهی اصلی تماس با سولفور موستارد، تأخیر در بروز علایم و وجود یک دورهی چند ساعتهی بـدون علایـم و تظـاهرات بـالینی پس از تماس میباشد. مدت زمان این دوره و شدت ضایعات به سطح و نوع تماس، دمای محیط و احتمالا به خود فرد بسـتگی دارد. دمای بالا و نیز پوست مرطوب، نازك، حساس و پوشیده شده، بسته به میزان سولفور موستارد، با ضایعات شدیدتر و دورههای کمون کوتاه تری همراه هستند. بعضی از افراد نسبت به دیگران حساسیت بیشتری نسبت به موستارد دارند. سوختگی میتواند در اثر تماس با بخار یا مایع رخ دهد.
تغییرات پوستی که بهطور معمول دیده میشود به ترتیب زیر است:
١) اریتم (٢ تا ٤٨ساعت پس از تماس) : قرمزی ظاهری پوست ممکن است بسیار قابل توجه و شبیه مخملکباشـد. احتمال دارد ادم خفیف پوستی ایجاد شود. خارش پوست نیز در این شرایط معمول و میتواند شدید باشد. این روند شبیه به آفتاب سوختگی به نظر میرسد.
٢) تاول زدن : در پی التهاب پوستی، تاولهای کوچکی ایجاد میشوند که ممکن است بههم پیوسته و یک تاول بزرگتری را تشـکیل دهند. تاولها به خودی خود دردناك نیستند، هرچند ممکن است ناراحت کننده و تنشزا باشند. تاولهای نواحی فلکسور – قـدامی
مفصل آرنج و خلفی مفصل زانو - به طور جدی حرکت فرد را مختل میکنند. تاولهای ناشی از موستارد حساس بوده و ممکن است به راحتی در تماس با ملحفه، پانسمان و یا در زمان جابجایی مصدومین پاره شوند. تاولهای جدید ممکن است در هفته دوم بعـد از تماس ظاهر گردند. مایع درون تاولها، تاولزا نبوده و تاولهای ثانویه ایجاد نمیکند.
٣) سوختگی عمیق منجر به از دست رفتن کامل لایه اپیدرم پوست میشود: این حالت با احتمال بیشتر در پلکهـا، آلـت تناسـلی و اسکروتوم، به دلیل نازك بودن لایه اپیدرم و مرطوب و پوشیده بودن معمول این نواحی رخ میدهد.
بازسازی این بافتها بسیار کند بوده و از چند هفته تا چند ماه طول میکشد، که خیلی طولانیتر از زمان مورد نیاز بـرای بازسـازی پوست آسیب دیده با سایر وسایل فیزیکی یا ترکیبات سوزاننده است. بعد از بهبودی ممکن است جای زخـم بـاقی مانـده و پوسـت، حساس و شکننده شود، بهطوریکه به راحتی در اثر یک ضربه آسیب ببیند، اما در مقایسه، پـیشآگهـی کلـی ایـن ضـایعات بهتـر از سوختگی مشابه با حرارت است.Nاز دست رفتن مایعات بدن و اختلال در حجم آن در اثر اینگونه آسیبها به میزان قابل توجهی کمتر از سوختگیهای حرارتی بوده و پیامد کلی بهتری دارد.
ج) دستگاه تنفس
موستارد تمامی غشاهای مخاطی دستگاه تنفسی را آسیب میزند. پس از یک دوره کمون میانگین٤ تا ٨ ساعته (وابسـته بـه دوز در محدوده زمانی ٢ تا ٤٨ ساعته)، موستارد باعث تحریک و احتقان غشاهای مخاطی حفره بینی و گلو و نیز نای و برونشهـای اصـلی١ میشود.
علایم با آبریزش بینی، سوزش گلو و خشونت صدا شروع میشود. این درد ممکن است بیمار را وادار بـه سـرفه کنـد. سـرفه خشـک باعث خروج ترشحات فراوان میشود. ترشحات مجاری تنفسی و ریزش اپیتلیوم مرده میتواند باعث انسداد مجـاری تنفسـی گـردد؛ رال و کاهش صداهای ریوی با گوشدادن قابل تشخیص هستند. که در اصطلاح تنگی نفس نامیده میشود. مجاری تنفسی آسـیب دیدهی تحتانی به راحتی دچار عفونت و تقریبا ٤٨ ساعت بعد، مستعد ذات الریه میگردند.
د) دستگاه گوارش
مصرف غذا یا آب آلوده باعث ایجاد علایمی نظیر تهوع، استفراغ، درد، اسهال و خستگی و بیحالی شدید میشود. این وضعیت ممکن است منجربه بیمیلی مصدومین به خوردن شود. احتمال دارد شوك هایپوولمیک نیز بهعلت از دستدادن مایعات و الکترولیتها بـه دنبال استفراغ و اسهال طولکشیده اتفاق بیافتد.
ه) اثر سیستمیک
موستاردها از هر مسیری که به طور سیستمیک جذب شوند، ازجمله تماس شدید پوست، علایمی شبیه به پرتوزدگی، شامل سردرد، درد گوارشی، حالت تهوع، استفراغ، لکوپنی و آنمی ایجاد میکنند. افزایش و تشدید لکوپنی یا آنمی آپلاستیک ، بقـای فـرد را بـه مخاطره میاندازد.
درمان ضایعات موستارد
درمان ضایعات موستارد
الف) پیشگیری
برای جلوگیری از اثرات موستارد، هیچ درمان داروییای وجود ندارد.
ب) درمان
هیچ درمان اختصاصی برای ضایعات ناشی از موستارد وجود ندارد. هدف از درمان کاهش علایم، جلوگیری از عفونت و کمک به روند بهبودی است.
ج) ضایعات چشمی
- اثرات ناشی از تماس با موستارد بر روی چشمها بسیار دردناك است. استفاده از مسکنهای موضعی میتواند منجربه تشـدید آسـیب قرنیه گردد، بنابراین توصیه نمیشود؛ در صورت نیاز، میتوان از مسکنهای سیستمیک (مخدرها) استفاده کرد. عفونـت ثانویـه یـک عارضه جدی است که احتمال زخم قرنیه را افزایش میدهد.
- برای جلوگیری از عفونت لازم است از آنتیبیوتکهای مناسب استفاده گردد. هنگامی که ضایعه جدیتـر مـیشـود (مـثلا تـاولزدن پلکها یا پلک زدن غیرارادی)، استفاده از آنتیبیوتیک با فواصل کوتاهتر توصیه میشود. بیماران مبـتلا بـه ضـایعات قرنیـه بایـد از داروهای گشاد کننده مردمک برای جلوگیری از چسبندگی بین عنبیه و قرنیه استفاده کنند.
- آسیبهای شدیدتر میتواند باعث تورم پلک، ترس از نورو پلکزدن غیرارادی شده و محدودیت دید ایجـاد کنـد. ایـن علایـمبرای بیماران، اضطرابآور و نگران کنندهاست و برای از بین بردن این ترس، میتوان به آرامی پلکها را باز کرد و بـه آنهـا اطمینـان داد که بیناییشان را از دست ندادهاند.
د) ضایعات دستگاه تنفسی
آسیب خفیف دستگاه تنفسی، تنها با خشونت صدا و گلودرد، معمولا نیازی به درمان ندارد. سرفه ممکن است بـا اسـتفاده از کـدئین بهبود یابد. التهاب حنجره و نای ممکن است با بخور و یا بخور استریل سرد درمان علامتی شود.
اگر مصدوم مشکوك به آسیب شدید دستگاه تنفسی باشد، بستریشدن ممکن است توصیه شود. درصورت بروز ذاتالریه باکتریایی،
جداسازی ارگانیسمهای اختصاصی و بررسی حساسیت آنتیبیوتیکی، پیش از درمان با آنتیبیوتیک، باید انجام شود. در مواردی از تماس شدید، ممکن است آسیب شدید و منتشر ریه رخ داده و نیاز به حمایت تنفسی داشته باشند.
ه) ضایعات پوستی
حصول اطمینان از رفع آلودگی پیش از شروع درمان، از اهمیت ویژهای برخوردار است. پوست قرمز میشود و خارش بسیار شـدیدی ایجاد میکند. اینخارش را میتـوان بـا اسـتفاده از مـواد خنـک کننـده موضـعی ماننـد لوسـیون کـالامین، داروهـای ضـدالتهاب استروئیدییا کرم سیلور سولفادیازین کاهش داد.
التهاب شدید پوستی در اطراف اندام تناسلی میتواند بسیار دردناك بوده و ترشح و آتروفی را درپی داشته باشد. غالبا درمان با تمرکز بر روی ناحیه درگیر و همچنین به جهت اطمینان از عدم بروز عفونت ثانویه بافت انجام میشود، زیرا که عفونت مهمتـرین عامـل در عارضهدار شدن روند بهبود سوختگیهای ناشی از موستارد است.
هیچ اتفاق نظری در خصوص بازکردن تاولها و یا در مورد بهترین روش درمان آنها (باز یا پوشیده شده، خشک یا مرطـوب) وجـود ندارد. هنگامی که تاولها پاره میشوند، بهترین کار برداشتن پوست روی آنها و پانسمان استریل در کوتاهترین زمان ممکن است.
معاینه منظم زخم در تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان مناسب برای هر عفونت پیچیده باکتریایی کمککننده میباشد. در صورت نیاز داروهای مسکن هم تجویز میشود.
ممکن است پیوند پوست برای تسریع بهبودی زخم سوختگی نیاز باشد و این درمان، نتایج خوبی را بعد از ترمیم زخم از نظر زیبایی نشان داده است. ازنتایج بررسیهای بهعملآمده اخیر در مورد تلفات جنگ عراق علیه ایران، به نظـر مـیرسـد کـه رونـد بهبـودی و نتیجه نهایی درمان، بیشتر از روش درمانی انتخاب شده، به شدت ضایعهی اولیه بستگی دارد.
و) اثرات سیستمیک
هر تلاشی برای حفظ وضعیت متابولیک بدن در حد مناسب و جبران مایعات و الکترولیتهای از دست رفته، باید انجام شود. عفونـت باید به سرعت و با جدیت درمان گردد. استفاده از فاکتور محرک کلونی نیز میتواند برای کوتاه کردن مدت زمان لکـوپنی توصـیه شود.
- دوره ی درمان و پیشآگهی
اکثریت قریب به اتفاق قربانیان موستارد زنده میمانند. اگرچه پیشبینی بهبودی برخی مشکلات خاص مـیتوانـد دشـوار باشـد، امـا استفاده از راهنمای زیر کمککننده خواهد بود:
١) ضایعات چشمی: در اکثر موارد در طی ١٤ روز پس از تماس برطرف میشوند.
٢) ضایعات پوستی: انتظار میرود که ضایعات پوستی عمیق ظرف ٦٠ روز وضایعات پوستی سطحی طی ١٤ تا ٢١ روز بهبود یابند.
٣) ضایعات دستگاه تنفسی فوقانی: تعیین یک دورهی زمانی مشخص برای بهبودی کامل بسیار دشوار اسـت. اغلـب بیمـاران جنـگ عراق علیه ایران درحالیکه هنوز از سرفه و دفع خلط و ترشحات شکایت داشتند، مرخص میشدند. تستهای عملکرد ریه (LFT) در بیمارانی که فقط ضایعات دستگاه تنفسی فوقانی داشتند، معمولا در هنگام ترخیص طبیعـی بـود. درحالیکـه بیمـاران دچـار آسـیب پارانشیم، اغلب الگوی غیر طبیعی در آزمایش عملکرد ریه را نشان میدادند.
اثرات بلندمدت مسمومیت با سولفور موستارد به سه گروه تقسیم میشود:
١) علایم طولانیمدت روانی شامل اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی مزمن، از دست دادن میل جنسی و اضـطراب ممکن است در افراد در معرض ترکیبات موستارد ایجاد شود.
٢) اثرات موضعی سولفور موستارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اختلال بینایی، اگر چه کوری دائمی بسیار نادر است. باقیماندن اسکار روی پوست.
- بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) ، از جمله برونشیت مزمن، پرهوایی ریه یا آمفیزم، وبیماری های ناشـی از واکـنش مجـاری تنفسی (آسم).
- تنگی برونش تنگی دستگاه گوارش همراه با سوءهاضمه پس از بلع عامل شیمیایی.
- افزایش حساسیت به موستارد.
٣) سولفور موستارد یک عامل سرطانزای شناخته شدهاست. مطالعهی انجام شده روی سربازان آمریکایی که در طول جنگ جهـانی اول، در معرض سولفور موستارد قرار داشتند، افزایش میزان بروز سرطان ریه (و برونشیت مزمن) در مقایسه با سربازانی که بـه طـرق دیگر مصدوم شده بودند، را نشان داد.
تاول زای آرسنیکی (لوئیزیت)
تاول زای آرسنیکی (لوئیزیت)
لوئیزیت یکی از مهمترین ترکیبات آرسیندار است که دارای گروه عاملی AsCl2 میباشد. این ترکیب به دلیل خاصیت تاولزایی شدید، به عنوان یک عامل شیمیایی جنگی شناخته میشود. لوئیزیت با نام شیمیایی 2-کلرووینیل-دیکلروآرسین و فرمول مولکولی ClCH=CHAsCl2، نخستین بار در طول جنگ جهانی اول سنتز شد. اگرچه نمونههای اولیه تولید شده دارای ناخالصیهای قابل توجهی بودند، اما دانشمندان در ایالات متحده موفق به خالصسازی این ترکیب شدند، هرچند هرگز در جنگ مورد استفاده قرار نگرفت.
تشخیص لوئیزیت
تشخیص لوئیزیت
ردیابی و تشخیص لوئیزیت به دلیل واکنشهای رنگی مشخص آن با بسیاری از معرفها نسبتاً آسان است. برای تشخیص این ترکیب، میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد. یکی از متداولترین روشها، استفاده از لولههای آشکارساز Draeger™ است که به طور اختصاصی با ترکیبات آلی آرسنیکدار واکنش میدهند. علاوه بر این، آشکارسازهای پیشرفتهتری نیز برای شناسایی و تعیین مقدار این ترکیب در محیط وجود دارند.
حفاظت در برابر لوئیزیت
حفاظت در برابر لوئیزیت
لباسهای معمولی در برابر لوئیزیت محافظت کمی دارند و یا هیچ محافظتی ایجاد نمیکنند. بنابراین، استفاده از سطح A تجهیـزات حفاظتی شخصی((PPE شامل ماسک تنفسی، دستکش و حفاظت از پاها لازم است.
آلودگیزدایی
روش آلودگیزدایی همانند روش بهکار رفته برای موستارد است.
علایم و نشانههای لوئیزیت
علایم و نشانههای لوئیزیت
آثار فیزیولوژیک لوئیزیت بر بدن
الف) چشمها
لوئیزیت مایع موجب آسیبهای جدی چشمی میشود. بلافاصله بعد از تماس، درد و انقباض پلکی ایجاد مـیگـردد. ورم ملتحمه و پلکها به سرعت اتفاق میافتد و در عرض یک ساعت، موجب بستهشدن چشمها میشود. التهـاب عنبیـه معمـولا در ایـن زمان مشهود است. بعد از چند ساعت، ورم پلکها شروع به کاهش میکند، اما کدورت قرنیه و التهاب دردناك عنبیه افزایش مییابد.
تاول زای مایع آرسنیکی، در نقطه تماس با چشم، فورا یک زخم خاکستری رنگ، مانند سوختگی ناشی از اسید، بر روی قرنیـه ایجـاد میکند. به دنبال تماسهای شدید، ممکن است نکروز و جداشدگی ملتحمه در ناحیه زیر پلـکهـا و قـدام صـلبیه، اتفـاق بیافتـد. چشمهای آسیب دیده مستعد عفونت ثانویه هستند. التهاب خفیف ملتحمه ناشی از تـاولزای ارسـنیکی، در ظـرف چنـد روز بـدون درمان خاصی بهبود مییابد. تماس شدید ممکن است باعث آسیب دائمی و یا نابینایی شود.
ب) پوست
لوئیزیت مایع، در پوست ضایعات شدیدتری، نسبت به موستارد مایع ایجاد میکند.
تمام لایههای پوست آسیب میبیند و سوختگی میتواند به بافت همبند و عضله نیز نفوذ کـرده و موجـب آسـیب عروقـی و واکـنش شدید التهابی جدیتری نسبت به سوختگی با موستارد شود. در سوختگیهای عمیق و وسیع با ارسنیک، ممکن است به میزان قابـل توجهی نکروز و گانگرن بهوجود آید.
ج) دستگاه تنفسی
بخارات تاول زاهای ارسنیک برای دستگاه تنفسی بسیارتحریککننده هستند و قربانیانی که هوشیاری خود را از دست نداده اند، سعی میکنند بلافاصله از محل دور شوند و یا از ماسک برای جلوگیری از تنفس بخار استفاده کنند. ضایعات تنفسی ناشی از ایـن بخـارات شبیه موستارد می باشد، با این تفاوت که در موارد شدید، التهاب ریوی ممکن است با تجمع مایع در پرده ی جنب همراه باشد.
د) اثرات سیستمیک
تاول زاهای مایع ارسنیکی، از راه پوست و بخار آن از طریق استنشاق جذب بدن شده و ایجاد مسمومیت میکنند. تظاهر آن بهشـکلتغییر در نفوذپذیری مویرگی است؛ که ممکن است موجب از دستدادن مایعات از جریان خون در گردش و به تبع آن تغلیظ خون،شوك و مرگ شود.
درمان ضایعات لوئیزیت
درمان ضایعات لوئیزیت
پادزهر و درمان مسمومیت با لوئیزیت:
پادزهر لوئیزیت، دیمرکاپرول (2،3-دیمرکاپتو-1-پروپانول) با فرمول CH2SH-CHSH-CH2OH است. این ترکیب به عنوان پادزهر لوئیزیت انگلیسی (BAL) شناخته میشود که به دلیل سمیت، فقط به صورت موضعی استفاده میشود. همتای محلول در آب دیمرکاپرول، 2،3-دیمرکاپتو-1-پروپان سولفونیک اسید (DMPS یا Dimaval) است که به عنوان عامل شلاتهکننده در درمان مسمومیت با فلزات سنگین و خط اول درمان سیستمیک مسمومیت با لوئیزیت استفاده میشود.
الف) چشمها
پماد چشمی دیمرکاپرول در صورت استفاده در خلال٢ تا ٥ دقیقه پس از تماس، میتواند اثرات لوئیزیت را کاهش دهـد. در مـوارد شدید، ممکن است استفاده سیستمیک از مورفین برای کنترل درد لازم باشد.
ب) پوست
میتوان از پماد BAL پیش از ایجاد تاول، بر روی پوستی که در معرض لوئیزیت قرارگرفته استفاده کرد، گرچه استفاده از آن بعد از تاولزدن نیز سودمند خواهد بود. پماد بهصورت لایهی نازکی بر روی پوست پخش میشود و لازم است حداقل به مدت ٥ دقیقـه در موضع باقی بماند.
گاهی اوقات، پماد BAL باعث ایجاد خارش، سوزش و یا کهیر میشود. این شرایط تنها یک ساعت طول میکشـد و نگـران کننـده نیست. استفادهی مکرر از پماد BAL در یک ناحیه از پوست، ممکن است موجب التهـاب پوسـتی خفیفـی شـود کـه ایـن ویژگـی، استفاده از آن را به عنوان یک پماد محافظ ممنوع میکند). دیمرکاپرول با سیلورسولفادیازین تداخل شیمیایی دارد و نباید همزمان با هم استفاده شوند. درمان قرمزی پوست، تاول و نواحی فاقد پوست، با ضایعات ناشی از موستارد مشابه است. درمان سوختگیهـای شدید و عمیق با سطح وسیع، شبیه به آسیبهای حرارتی است و به منظور جلوگیری از شوك هیپوولمیک١ باید، جبـران مایعـات از طریق تزریق داخل وریدی انجام شود.
ج) درمان اثرات سیستمیک
موارد زیر نیاز به درمان سیستمیک دارند:
(١) سرفه همراه با تنگی نفس و خلط کفآلود که ممکن است دارای رگههای خونی باشد، با علایم دیگری از ادم ریوی.
(٢) سوختگی پوست به اندازه کف دست و یا وسیعتر، که در اثر یک عامل تاولزای ارسنیکی ایجاد شده و در طی ١٥دقیقه اول پس از تماس، آلودگیزدایی انجام نشدهباشد.
(٣) آلودگی پوست بهوسیله ارسنیک مایع تاولزا شامل ٥% و یا بیشتر از سطح بـدن، کـه در آن شـواهدی از آسـیب سـریع پوسـت (خاکستری یا سفید شدن پوست) وجود دارد و یا گسترش التهاب و قرمزی پوست در آن ناحیه در طی٣٠ دقیقه.
- دوز درمانی با ٣،٢-دیمرکاپتو-١-پروپان سولفونیک اسید((DMPS یا مزو دیمرکاپتوسوکسینیک اسید (DMSA) باید با دقت و متناسب با شدت مسمومیت تنظیم شود.
یک رژیم دارویی پیشنهادی برای مسمومیت شدید بزرگسالان در زیر ارائه شده:
(١) روز ١: ١آمپول DMPS وریدی هر ٣ تا ٤ ساعت (٥/١ تا ٠/٢ گرم DMPS در روز)
(٢) روز ٢: ١آمپول DMPS وریدی هر ٤ تا ٦ ساعت (٠/١ تا ٥/١ گرم DMPS در روز)
(٣) روز ٣: ١آمپولDMPS وریدی/ عضلانی هر ٦ تا ٨ ساعت (٧٥/٠ تا ٠/١ گرم DMPS در روز)
(٤) روز ٤: ١آمپولDMPS وریدی/ عضلانی هر ٨ تا ١٢ ساعت (٥/٠ تا ٧٥/٠ گرم DMPS در روز)
در روزهای بعد، با توجه به شرایط بالینی بیمار، ١ تا ٣ آمپول در روز و یا مصرف دارو به صورت خوراکی تجویز میشود.
- حفظ وضعیت متابولیک و جایگزینی مایعات و الکترولیتها، بهویژه در مورد شوك هیپوولمیک که درتماسهای شدید، باعث وخیمتر شدن عوارض میشود، بسیار مهم است. اثرات خونی، کبدی و کلیوی ناشی از مسـمومیت سیسـتمیک بـا ترکیبـات ارسـنیک ماننـد لوئیزیت، ممکن است نیاز به متخصص و مراقبتهای ویژه پزشکی داشته باشد.
دورهی درمان و پیشآگهی
اثرات بلندمدت مواجهه با لوئیزیت ناشناخته است. سوختگیهای شدید منجربه شوك و مسمومیتهای سیسـتمیک، تهدیـد کننـده حیات هستند. حتی اگر بیمار با عوارض حاد زنده بماند، پیشآگهی بیماری برای چند هفته غیرقابل پیشبینی خواهدبود.
کلرواستیل کلرید
کلرواستیل کلرید
مقدمه
تجهیزات حفاظت فردی:
- با توجه به احتمال آسیب از طریق بخارات تنفسی و نیز تماس مستقیم با پوست و چشم لازم است افراد در معرض مواجهه با این عامل شیمیایی چه کارکنان بخش صنعتی و چه نیروهای امدادی تجهیزات محافظتی لازم را در اختیار داشته باشند.
- استفاده از عینک محافظ چشم در برابر مواد شیمیایی و شیلد محافظ صورت الزامی است.
- استفاده از لباس پوشاننده کل بدن با جنس پلاستیکی و دستکش ضخیم الزامی است.
- فرد باید از ماسک تنفسی مناسب استفاده کند. در صورتی که ماسک تنها وسیله حفاظتی صورت است، از ماسک تمام صورت استفاده کند که با توجه به میزان مواجهه با ماده شیمیایی ممکن است نیاز به ماسک تصفیه کننده هوا و یا استفاده از کارتریج های ترکیبی چند منظوره وجود داشته باشد.
- باید در محل کار کارکنان بخش صنعتی دوش آب جهت شست و شوی سریع بدن و فواره های شست و شوی چشمی پس از مواجهه احتمالی وجود داشته باشد.
- جهت جلوگیری از بلع، باید از خوردن و آشامیدن حین کار خودداری کرد و قبل از مصرف غذا دست ها به صورت کامل و دقیق شسته شود.
اثرات بر بدن انسان:
نحوه مواجهه :
- استنشاقی : با توجه به تولید بخارات سمی و ورود به دستگاه تنفسی و واکنش به مخاط مرطوب مجاری تنفسی می تواند از این طریق منجر به آسیب شود.
- تماس مستقیم : با توجه به فرم مایع و خاصیت خورندگی و تحریک کنندگی می تواند در صورت مواجهه مستقیم پوست و یا چشم منجر به آسیب بافت های پوشاننده شود.
- بلعیدن : ممکن است با توجه به بی رنگ بودن مورد استفاده اشتباه به عنوان ماده خوراکی قرار گرفته و با توجه به تولید اسیدهای قوی در واکنش با رطوبت موجود در لوله گوارش منجر به آسیب های جدی شود. مصرف مقادیر نزدیک به 40 گرم می تواند عوارض شدید و حتی مرگ به دنبال داشته باشد.
اثرات سلامتی :
- مواجهه حاد :
- تنفسی : پس از استنشاق بخارات کلرواستیل کلرید و تولید اسید و گاز هیدروژن کلرید در تماس با رطوبت مخاط ، با تحریک و سوزاندن موضعی بافت های پوششی منجر به بروز علایم ذیل می شود : گلودرد ، التهاب گلوت و احساس خفگی، سیانوز، سرفه و خلط ، تب ،تنگی نفس ، درد قفسه سینه ، خس خس سینه، پنومونیت توکسیک. در موارد شدید و مواجهه با دوز بالا امکان وقوع ادم ریوی وجود دارد.
- چشم : اشک ریزش فراوان ،کونژکتیویت ، حرکات چشمی دردناک ، فوتوفوبی ، اسپاسم پلک، زخم قرنیه و در موارد شدید پارگی کره چشم و از دست دادن بینایی.
- عصبی : سردرد
- گوارشی : تهوع و استفراغ ، درد و سوزش اپیگاستریک ، اسهال. در موارد بلع مقادیر زیاد می تواند منجر به سوختگی شیمیایی مخاط مری و معده و پرفوراسیون به دنبال آن و نهایتا منجر به مدیاستینیت یا پریتونیت شیمیایی شود.
- پوست :قرمزی ، سوزش ، تاول. سوختگی شیمیایی سطحی و عمقی وآسیب بافت های زیرجلدی در موارد شدید
- قلبی عروقی : آرتیمی بطنی ، کلاپس گردش خون در موارد شدید
- در صورت وجود زخم یا abrasion و همچنین تماس با سطح وسیعی از پوست جذب جریان خون شده و مسمومیت سیستمیک (هماتمز ، شوک ، تشنج ، خونریزی ریه ، هموتوراکس ،نارسایی کبد و کلیه )
- تماس حدود 10 درصد از سطح بدن می تواند عوارض سیستمیک شدید به دنبال داشته باشد.
- اثرات تاخیری مواجهه حاد : احتمال ادم ریوی تاخیری ، اسکار پوست ، تاری دید و ضعف بینایی
- اثرات مواجهه مزمن با دوز پایین : از بین رفتن مینای دندان ، خونریزی بینی و لثه ها ، زخم و تورم بافت داخل بینی و دهان ، بیماری های ریوی . سرطان زایی و اختلال تولید مثل گزارش نشده است.
کمک و اقدامات اولیه:
اقدامات محل حادثه :
- لزوم استفاده از وسایل حفاظت شخصی مناسب توسط امدادگران
- مصدوم در صورت توانایی راه رفتن باید هر چه سریع تر به منطقه امن برود و در صورت ناتوانی در راه رفتن با برانکارد منتقل شود.
- در صورت مواجهه با حالت گاز و عدم مواجهه پوست و چشم با فرم مایع نیازی به آلودگی زدایی نیست. چنین فردی امکان آسیب به سایر افراد را ندارد.
- موارد آسیب اسنشاقی در معرض هوای تازه قرار گیرد.
- در صورت آلودگی پوست و چشم لازم است لباس ها و لنز چشمی در اولین فرصت خارج شده و در محفظه پلاستیکی دو لایه قرار داده شود. برای خارج کردن لنز چشمی ابتدا فرد امدادگر باید دستان خود را با آب و صابون به دقت شست و شو دهد. سپس با یک دست پلک فوقانی را به سمت بالا برده و در حالی که عنبیه چشم کاملا مشخص است با لبه دو انگشت دست دیگر لبه های لنز را به سمت مرکز لنز فشار داده تا لنز از چشم جدا شود. باید مراقبت شود که ناخن فرد با چشم مصدوم تماس نداشته باشد.
- در صورت عدم وجود نبض می بایست احیاء قلبی ریوی طبق پروتکل استاندارد شروع شود. در صورت وجود نبض و عدم وجود تنفس خودبه خودی باید به مصدوم تنفس مصنوعی داد. با توجه به لزوم رعایت مسائل حفاظت فردی لازم است به عنوان جایگزین تنفس دهان به دهان از وسایل کمک تنفس از جمله ماسک و آمبوبگ استفاده کرد.
- شست و شوی پوست با آب فراوان و اسفنج ملایم بدون آسیب به پوست و مراقبت از بروز هیپوترمی
- شست و شوی چشم با آب یا سالین حداقل به مدت 15 دقیقه
- در صورت بلع ، استفاده از شارکول فعال ، لاواژ معده یا خنثی سازی با بیکربنات توصیه نمی شود.
- افرادی که پس از مواجهه علامتی ندارند و یا تحریک پوستی مختصری داشته اند را می توان پس از ثبت اطلاعات فردی و ذکر علایم هشدار ترخیص کرد. افراد دارای علایم تنفسی از جمله تنگی نفس و سرفه و نیز افراد با بلع اسید و افراد با علایم بینایی حتما باید به مراکز درمانی ارجاع شوند.
اقدامات درمانی در اورژانس :
-
اطمینان از راه هوایی مناسب و گردش خون کافی :
- انتوباسیون و تهویه مکانیکی در صورت افت هوشیاری و ناتوانی در محافظت از راه هوایی ، سوختگی شیمیایی و ادم شدید حنجره ، نارسایی تنفسی
- احیاء قلبی ریوی استاندارد در صورت ایست قلبی
- تزریق مایعات وریدی ایزوتونیک جهت حفظ فشار خون سیتولیک بالای 90
- مانیتورینگ قلبی در افراد بدحال و درمان آریتمی در صورت بروز
- در صورت تماس استنشاقی با گاز شیمیایی:
- درمان برونکوسپاسم : بتا اگونیست استنشاقی
- گرافی قفسه سینه در صورت بروز سرفه و خلط
- استفاده از اکسیژن مکمل در صورت هیپوکسی
- پایش متناوب وضعیت تنفسی با معاینه بالینی و در صورت نیاز ارزیابی گازهای شریانی
- در صورت بروز ادم ریوی انتقال به بخش مراقبت های ویژه
-
تماس پوستی و چشمی :
- اطمینان از آلودگی زدایی کافی از پوست و مخاطات و معاینه کامل پوست و مخاطات
- درمان سوختگی شیمیایی مشابه سایر موارد سوختگی با پانسمان روزانه و استفاده از مسکن مناسب
- در صورت باقی ماندن علایم چشمی (اشک ریزش، ترس از نور، درد وقرمزی)پس از شست وشوی مناسب با آب یا سالین 0.9 درصد به مدت 15 دقیقه لازم است جهت بررسی آسیب قرنیه معاینه چشم پزشک انجام شود.
- برای برطرف کردن اسپاسم پلک و شست و شوی کافی چشم می توان از قطره تتراکائین استفاده کرد.
- در برخی مطالعات استفاده از محلول دیفوترین (Diphoterine) جهت شست و شوی چشم و پوست پس از تماس با عامل شیمیایی توصیه شده است. ولی مزیتی نسبت به شست و شو با سالین 9/0 درصد یا آب نداشته است.
- بلع اسید :
- شست و شوی فضای دهان و حلق با آب
- پرهیز از القاء استفراغ
- پرهیز از تجویز بیکربنات یا قلیا جهت خنثی سازی اسید
- تجویز سوکرالفیت جهت ترمیم مخاطی و کاهش درد
- بررسی اندوسکوپیک در 12 ساعت اول جهت ارزیابی سوختگی مخاط گوارشی
- ارزیابی تنگی ناشی از سوختگی شیمیایی در هفته های بعد
- مشاوره جراحی در صورت علایم پارگی احشا
- آنتی دوت سیستمیک ندارد.
- همودیالیز و هموپرفیوژن به برطرف شدن علایم کمکی نمی کند.
اقدامات پاراکلینیک :
- درد قفسه سینه : نوار قلب . ارسال تروپونین سرم
- تنگی نفس : پالس اکسی متری ، گازهای شریانی ، گرافی قفسه سینه
- بیماران تحت نظر : شمارش سلول های خونی ، الکترولیت ها ، آنالیز ادرار ،کارکرد کلیوی و کبدی در بیماران بدحال
- سطح سرمی کلرواستیل کلرید ارزیابی نمی شود.
فسفر اکسی کلرید
فسفر اکسی کلرید
مقدمه :
تجهیزات حفاظت فردی :
- با توجه به احتمال آسیب از طریق بخارات تنفسی و نیز تماس مستقیم با پوست و چشم لازم است افراد در معرض مواجهه با این عامل شیمیایی چه کارکنان بخش صنعتی و چه نیروهای امدادی تجهیزات محافظتی لازم را در اختیار داشته باشند.
- استفاده از عینک محافظ چشم در برابر مواد شیمیایی و شیلد محافظ صورت الزامی است.
- استفاده از لباس پوشاننده کل بدن با جنس پلاستیکی و دستکش ضخیم الزامی است.
- فرد باید از ماسک تنفسی تمام صورت ترجیحا با فشار مثبت استفاده کند که با توجه به میزان مواجهه با ماده شیمیایی ممکن است نیاز به ماسک تصفیه کننده هوا وجود داشته باشد.
اثرات بر بدن انسان:
نحوه مواجهه :
- استنشاقی : با توجه به تولید بخارات سمی و ورود به دستگاه تنفسی و واکنش به مخاط مرطوب مجاری تنفسی می تواند از این طریق منجر به آسیب شود.
- تماس مستقیم : با توجه به فرم مایع و خاصیت خورندگی و تحریک کنندگی می تواند در صورت مواجهه مستقیم پوست و یا چشم منجر به آسیب بافت های پوشاننده شود.
- بلعیدن : ممکن است با توجه به بی رنگ بودن مورد استفاده اشتباه به عنوان ماده خوراکی قرار گرفته و با توجه به تولید اسیدهای قوی در واکنش با رطوبت موجود در لوله گوارش منجر به آسیب های جدی شود.
- تنفسی : پس از استنشاق بخارات فسفر اکسی کلرید و تولید اسید در تماس با مخاط با تحریک و سوزاندن موضعی بافت های پوششی منجر به بروز علایم ذیل می شود : گلودرد ، سرفه و خلط ، تب ،تنگی نفس ، درد قفسه سینه ، خس خس سینه . در افراد با تحریک پذیری مجاری تنفسی می تواند منجر به برونکواسپاسم شود. در موارد شدید و مواجهه با دوز بالا امکان وقوع ادم ریوی وجود دارد.
- چشم : کونژکتیویت ، حرکات چشمی دردناک ، فوتوفوبی ، زخم قرنیه و در موارد شدید پارگی کره چشم و ار دست دادن بینایی.
- عصبی : سردرد
- گوارشی : تهوع و استفراغ ، درد و سوزش اپیگاستریک ، در موارد بلع مقادیر زیاد می تواند منجر به سوختگی شیمیایی مخاط مری و معده و پرفوراسیون به دنبال آن و نهایتا منجر به مدیاستینیت یا پریتونیت شیمیایی شود.
- کلیوی : در آسیب استنشاقی با دوز بالا شواهدی از نفریت شامل آلبومینوری و هماچوری میکروسکوپیک مشاهده شده است.
- پوست : سوختگی شیمیایی سطحی و عمقی وآسیب بافت های زیرجلدی در موارد شدید
- اثرات تاخیری مواجهه حاد : برونشیت مزمن و بیماری مزمن انسدادی ریه ، تنگی مجاری گوارشی پس از سوختگی شیمیایی
- مواجهه مزمن : تاثیر ثابت شده ای نداشته است. سرطان زا بودن و اختلال باروری نیز گزارش نشده است.
کمک و اقدامات اولیه:
اقدامات محل حادثه :
- لزوم استفاده از وسایل حفاظت شخصی مناسب توسط امدادگران
- مصدوم در صورت توانایی راه رفتن باید هر چه سریع تر به منطقه امن برود و در صورت ناتوانی در راه رفتن با برانکارد منتقل شود.
- در صورت مواجهه با حالت گاز و عدم مواجهه پوست و چشم با فرم مایع نیازی به آلودگی زدایی نیست. چنین فردی امکان آسیب به سایر افراد را ندارد.
- موارد آسیب اسنشاقی در معرض هوای تازه قرار گیرد.
- در صورت آلودگی پوست و چشم لازم است لباس ها و لنز چشمی در اولین فرصت خارج شده و در محفظه پلاستیکی دو لایه قرار داده شود.
- در صورت عدم وجود نبض می بایست احیاء قلبی ریوی طبق پروتکل استاندارد شروع شود. در صورت وجود نبض و عدم وجود تنفس خود به خودی باید به مصدوم تنفس مصنوعی داد. با توجه به لزوم رعایت مسائل حفاظت فردی لازم است به عنوان جایگزین تنفس دهان به دهان از وسایل کمک تنفس از جمله ماسک و آمبوبگ استفاده کرد.
- شست و شوی پوست با آب فراوان و اسفنج ملایم بدون آسیب به پوست و مراقبت از بروز هیپوترمی
- شست و شوی چشم با آب یا سالین حداقل به مدت 15 دقیقه
- در صورت بلع ، استفاده از شارکول فعال ، لاواژ معده یا خنثی سازی با بیکربنات توصیه نمی شود. در صورت نبود علایم تنفسی و توانایی بلع می توان در دقایق ابتدایی پس از بلع اسید از آب یا شیر برای رقیق کردن محتوی معده استفاده کرد. برای جلوگیری از القاء استفراغ حجم مایع تجویزی در بالغین حداکثر 250 سی سی است
- افرادی که پس از مواجهه علامتی ندارند و یا تحریک پوستی مختصری داشته اند را می توان پس از ثبت اطلاعات فردی و ذکر علایم هشدار ترخیص کرد. افراد دارای علایم تنفسی از جمله تنگی نفس و سرفه و نیز افراد با بلع اسید حتما باید به مراکز درمانی ارجاع شوند.
درمان:
اقدامات درمانی در اورژانس :
-
اطمینان از راه هوایی مناسب و گردش خون کافی :
- انتوباسیون و تهویه مکانیکی در صورت افت هوشیاری و ناتوانی در محافظت از راه هوایی ، سوختگی شیمیایی و ادم شدید حنجره ، نارسایی تنفسی
- احیاء قلبی ریوی استاندارد در صورت ایست قلبی
- تزریق مایعات وریدی ایزوتونیک جهت حفظ فشار خون سیتولیک بالای 90 با سرعت یک لیتر در ساعت در افراد با افت فشار خون( فشارخون سیستولیک کمتر از 90 میلی متر جیوه)
- مانیتورینگ قلبی در افراد بدحال و درمان آریتمی در صورت بروز
- در صورت تماس استنشاقی با گاز شیمیایی:
- درمان برونکوسپاسم : بتا اگونیست استنشاقی و کورتیکواستروئید وریدی
- گرافی قفسه سینه در صورت بروز سرفه و خلط
- استفاده از اکسیژن مکمل در صورت هیپوکسی
- پایش متناوب وضعیت تنفسی با معاینه بالینی و در صورت نیاز ارزیابی گازهای شریانی
- در صورت بروز ادم ریوی انتقال به بخش مراقبت های ویژه
-
تماس پوستی و چشمی :
- اطمینان از آلودگی زدایی کافی از پوست و مخاطات و معاینه کامل پوست و مخاطات
- درمان سوختگی شیمیایی مشابه سایر موارد سوختگی با پانسمان روزانه و استفاده از مسکن مناسب
- در صورت باقی ماندن علایم چشمی (اشک ریزش، ترس از نور، درد وقرمزی)پس از شست وشوی مناسب با آب یا سالین 0.9 درصد به مدت 15 دقیقه لازم است جهت بررسی آسیب قرنیه معاینه چشم پزشک انجام شود.
- برای برطرف کردن اسپاسم پلک و شست و شوی کافی چشم می توان از قطره تتراکائین استفاده کرد.
- بلع اسید :
- شست و شوی فضای دهان و حلق با آب
- پرهیز از القاء استفراغ
- پرهیز از تجویز بیکربنات یا قلیا جهت خنثی سازی اسید
- تجویز سوکرالفیت جهت ترمیم مخاطی و کاهش درد
- در صورت مراجعه در دقایق ابتدایی و نبود علایم تنفسی و نبود علایم بالینی پارگی احشا : رقیق سازی محتوی معده با حداکثر 250 سی سی آب یا شیر
- بررسی اندوسکوپیک در 12 ساعت اول جهت ارزیابی سوختگی مخاط گوارشی
- ارزیابی تنگی ناشی از سوختگی شیمیایی در هفته های بعد
- مشاوره جراحی در صورت علایم پارگی احشا
- آنتی دوت ندارد.
- همودیالیز و هموپرفیوژن به برطرف شدن علایم کمکی نمی کند.
اقدامات پاراکلینیک :
- درد قفسه سینه : نوار قلب . ارسال تروپونین سرم
- تنگی نفس : پالس اکسی متری ، گازهای شریانی ، گرافی قفسه سینه
- بیماران تحت نظر : شمارش سلول های خونی ، الکترولیت ها ، آنالیز ادرار ،کارکرد کلیوی و کبدی در بیماران بدحال
- سطح سرمی فسفر اکسی کلرید ارزیابی نمی شود.
