عوامل آسیب رسان ریوی

در این بخش، ما قصد داریم روش‌های درمانی برای عوامل آسیب رسان ریوی ارائه دهیم

هرآنچه درباره عوامل آسیب رسان ریوی باید بدانیم..
عوامل آسیب رسان ریوی

  • شناسایی‌
  • حفاظت‌
  • آلودگی‌زدایی‌
  • علایم‌ و نشانه‌ها
  • بررسی‌های‌ بالینی‌
  • درمان

عوامل آسیب رسان ریوی

مقدمه

عوامل‌ آسیب‌رسان ریوی‌ مواد شیمیایی‌ هستند که‌، هنگام تهاجم‌ به‌ بافت‌ ریه‌، آسیب‌ استنشاقی‌ ایجاد کـرده و در ابتـدا موجـب‌ ادم ریوی‌ می‌شوند. خواه این‌ عوامل‌ شیمیایی‌ برای‌ استفاده نظامی‌ تولید شده باشند و خواه استفاده صنعتی‌، تهدید جدی‌ای‌ برای‌ پرسنل‌ نظامی‌ و غیرنظامی‌ به‌شمار می‌روند.

اصطلاح خفه کننده به‌ طور سنتی‌  برای عوامل ویژه ی مانند فسژنCG)، دیفسژن (DP)، کلر (CL) و کلروپیکرین‌ (PS) بـکار می‌روند که‌ به‌ عنوان سلاح شیمیایی‌، استفاده می‌شوند.

در حال حاضر چندین‌ نوع از این‌ مواد شیمیایی‌ ماننـد کلـر و فسـژن در مقادیر زیاد برای‌ مقاصد صنعتی‌ تولید می‌شوند. دیگر مواد شیمیایی‌ صنعتی‌ سمی‌ که‌ ممکن‌ اسـت‌ باعـث‌ آسـیب‌ استنشـاقی‌ شـوند عبارتند از آمونیاك، ایزوسیانات و اسیدهای‌ معدنی‌.

 

                                                                  

                                                                                                                    شکل‌: استفاده از گاز کلر طی‌ جنگ‌ جهانی‌ اول 

 

در زیر مشخصات فسژن نمایش داده شده است: 

                           

 

تجهیزات حفاظت فردی :

از آنجا که فسژن در دمای محیط به فرم گاز است و عمده آسیب آن ناشی از آسیب استنشاقی است استفاده از وسایل حفاظتی تنفسی ایمن و تایید شده برای کارکنان بخش های صنعتی در معرض این گاز و نیروهای امدادی الزامی است. با توجه به اینکه آستانه بویایی سطح ایمنی مناسبی برای تشخیص نشت گاز و آلودگی محیط فراهم نمی کند لازم است در محیط کار دستگاه های سنجش مداوم غلظت گاز و آژیر خطر نصب شود. هم چنین ماسک های تنفسی ساده توانایی حذف گاز از هوای تنفسی را نداشته و نمی توانند ایمنی مناسبی ایجاد کنند. بنابراین لازم است کارکنان و امدادگران از ماسک های تنفسی positive pressure self-contained breathing apparatus استفاده کنند. هم چنین استفاده از کارتریج های ترکیبی چند منظوره برای تصفیه هوای تنفسی توصیه می شود. در صورتی که ماسک تنها وسیله حفاظتی صورت است استفاده از ماسک تمام صورت توصیه می شود.

  • فرم گازی فسژن در مقادیر بالا می تواند برای پوست و مخاط چشم تحریک کننده و آسیب زننده باشد. این ویژگی در فرم مایع بارز تر است. هم چنین فرم مایع توانایی ایجاد یخ زدگی در اثر تماس با پوست را دارد. به همین دلیل استفاده از پوشش مناسب برای تمام سطوح بدن الزامی است. استفاده از دستکش ، چکمه ، عینک ، کلاه ایمنی و لباس مقاوم به ترکیبات شیمیایی توصیه می شود. هم چنین در صورت آلودگی لباس یا سایر تجهیزات به فرم مایع باید در اسرع وقت خارج شده و دور نگه داشته شود. تعویض روتین لباس بعد از هر شیفت کاری توصیه نمی شود.
  • با توجه به احتمال وقوع حوادث صنعتی و نیز احتمال نشت مواد از منابع ذخیره شده لازم است علاوه بر تامین تجهیزات حفاظت فردی مناسب ، تمهیدات لازم برای آلودگی زدایی نیز فراهم شود. به همین منظور در محل کار باید دسترسی آسان به آب جهت شست و شوی بدن و نیز دسترسی به فواره های شست و شوی چشمی فراهم باشد.

 

اثرات بر بدن انسان:

نحوه مواجهه :

 

  • استنشاقی : با توجه به ماهیت گازی فسژن و ورود راحت به مجاری تنفسی به عنوان مسیر اصلی آسیب رسانی شناخته می شود. آسیب سایر ارگان های بدن در صورت بروز هیپوکسمی و آنوکسی محتمل است.
  • تماس مستقیم پوست و چشم : فرم مایع می  تواند منجر به یخ زدگی شود. هم چنین برای پوست و چشم محرک و آسیب زا است. فرم گازی در مقادیر بالاتر می تواند منجر به تحریک و آسیب پوست و مخاط چشم شود. این گاز از پوست و مخاط سالم جذب سیستمیک ندارد.
  • بلعیدن : با توجه به فرم گازی محتمل نیست.

اثرات سلامتی:

 

 

  • علایم حاد :

تنفسی : تحریک مخاط دهان حلق و مجاری تنفسی ، گلودرد، خشکی دهان، سرفه ، ادم ریوی در فاصله زمانی 30 دقیقه تا 48 ساعت (تنگی نفس ، تاکی پنه، خلط فراوان، سیانوز)، برونکواسپاسم

قلبی عروقی : ناپایداری همودینامیک در موارد شدید، هیپوکسمی

پوستی : قرمزی ، التهاب ، یخ زدگی (تماس با حالت مایع)

چشمی : اشک ریزش ، کونژکتیویت ، آسیب قرنیه

خونی : همولیز ، آنمی ، مت  هموگلوبینمی

گوارشی : تهوع و استفراغ

سایر : التهاب و آسیب و نارسایی کبدی و کلیوی در موارد شدید در اثر هیپوکسی

  • اثرات مزمن:

پنومونیت مزمن ، فیبروز ریوی ، افزایش استعداد ابتلا به عفونت های ریوی ، کارسینوژن نیست و اثر شناخته شده ای بر ناباروری ندارد.

 

درمان :

اقدامات درمانی در اورژانس :

استراتژی درمانی :

  1.  بر اساس دوز مواجهه (Dose-oriented)
  2. بر اساس علایم بالینی (Symptom-based)
  • تقسیم بندی بیماران:
  1. بیماران بدون علامت : درصورت تایید عدم مواجهه موثر قابل ترخیص است. در صورت مواجهه لازم است تا 48 ساعت تحت نظر باشد.
  2. بیماران با علایم خفیف یا دوز کمتر از 50ppm : تحت نظر تا 48 ساعت ، شروع کورتون وریدی (250 میلی گرم متیل پردنیزولون) ، معاینه ریوی مکرر ، گرافی قفسه سینه 8 ساعت بعد و تکرار در صورت نیاز
  3. بیماران با علایم شدید و یا دوز بیشتر از 50  ppm : تحت نظر حداقل 48 ساعت ، معاینه ریوی مکرر ،کورتون وریدی با دوز بالا (1 گرم متیل پردنیزولون)، استفاده از NIV ، مانیتورینگ قلبی و پالس اکسی متری منظم ، گرافی قفسه سینه 2 ساعت بعد و تکرار در صورت نیاز
  4. بیماران با ادم ریوی و نارسایی تنفسی : اینتوباسیون و تهویه مکانیکی و موارد فوق
  • درمان های موثر :
  1. استراحت فیزیکی و کاهش نیاز به اکسیژن
  2. اکسیژن مکمل  در صورت اشباع اکسیژن کمتر از 94 درصد
  3. برونکودیلاتور:   نبولایزر آلبوترول
  4. گلوکوکورتیکوئید وریدی : متیل پردنیزولون یا هیدروکورتیزون
  5. تهویه غیر تهاجمی با فشار مثبت(NIPPV)
  6. ضد سرفه
  7. سداتیو و آرام بخش ( لورازپام)
  8. فاقد آنتی دوت
  9. سایر : ان استیل سیستئین ، ایزوپروترنول ، آمینوفیلین
  • منع مصرف :
  1. آنتی بیوتیک پروفیلاکسی در بیماران فاقد شواهد عفونت
  2. دیورتیک در درمان ادم ریوی غیرقلبی

اقدامات پاراکلینیک :

  • درد قفسه سینه : نوار قلب . ارسال تروپونین سرم
  • تنگی نفس : پالس اکسی متری ، گازهای شریانی ، گرافی قفسه سینه
  • بیماران تحت نظر : شمارش سلول های خونی ، الکترولیت ها ، کارکرد کلیوی و کبدی در بیماران بدحال
  • سطح سرمی فسژن ارزیابی نمی شود.